Gelezen – Walden (Henry David Thoreau)

Boekomslag Walden (Thoreau)

In verschillende boeken en artikelen die ik de afgelopen jaren las werd verwezen naar het meest bekende werk van Henry David Thoreau (1817-1862): “Walden“. Een verslag van zijn zelfgekozen twee jaren (1845, 1846) afzondering bij het Walden meer, vlakbij Corden (Massachusetts, US).

Drie stoelen

Ik kwam de verwijzing naar de bewuste afzondering die Thoreau zocht het duidelijkst tegen in “Reclaiming conversation. The power of talk in a digital age.” (Sherry Turkle, 2015). Hierin beschrijft Turkle dat de technologische ontwikkelingen, en dan met name de smartphone, ervoor hebben gezorgd dat wij (mensen) echte conversaties steeds meer uit de weg gaan. In haar metafoor van de deugdzame cirkel citeert ze Thoreau’s uitspraak over zijn drie stoelen in zijn hut aan Walden Pond.

“I had three chairs in my house; one for solitude, two for friendship, three for society.”

– Henry David Thoreau, Walden.

Die metafoor intrigeerde me, want Turkle betoogt dat hedendaagse technologie een deugdzame cirkel doorbreekt, omdat je in gesprekken zelfreflectie en empathie nodig hebt. En daar zit een wisselwerking, omdat die gesprekken weer input geven tot meer zelfkennis en -reflectie. Of, in de woorden van Turkle zelf: “Solitude reinforces a secure sense of self, and with that, the capacity for empathy. Then, conversation with others provides rich material for self-reflection. Just as alone we prepare to talk together, together we learn how to engage in a more productive solitude” (p. 10).
Technologie verstoort die cirkel, want we zijn eigenlijk altijd ‘aan’ en ‘online’ en dus bijna nooit meer echt alleen en afgezonderd.

Thoreau verkoos bewust een tijdelijk leven in het bos, boven dat van het dorp. Hij wilde schrijven, filosoferen en nadenken. Toch was hij niet alleen. Zijn zelfgebouwde hut stond op nog geen twee kilometer van het dorp Concord. Hij ontmoette in het bos veel mensen en kreeg ook vrienden en kennissen op bezoek.

Kortom, ik laat me in mijn boekkeuzes dus meestal leiden door aanbevelingen of citaten uit andere boeken die ik lees. Hoe vaker ik een titel voorbij zie komen, hoe groter de kans dat ik het ga lezen. Zo rijgen de boektitels zich aaneen (en zit mijn lijstje met gelezen boeken in 2020 al op 24 (…and counting!).

Kluizenaar?

Ik las ‘Walden’ in het Nederlands met een voorwoord van Paolo Cognetti. Dat vond ik een goed begin, want van Cognetti las ik ‘De acht bergen’ (prachtig!) en ‘de buitenjongen’ (matig) en ‘zonder de top te bereiken’ (aardig).

In het voorwoord vertelt Cognetti over het leven van Thoreau, maar wat me vooral opviel was het gegeven dat Thoreau helemaal niet zo’n kluizenaar was als ik dacht. In veel andere boeken wordt hij neergezet als iemand die volledig in the middle of nowhere gaat leven, maar niets blijkt minder waar. Thoreau woont vlakbij de bewoonde wereld, krijgt veel bezoek en trekt er zelf ook regelmatig op uit. En vanuit zijn huisje kan hij treinen voorbij zien rijden over het naastgelegen spoor. Volgens Cognetti was het dus niet zozeer dat Thoreau volledig in eenzaamheid wilde doorbrengen, maar meer dat hij een ontsnapping zocht op een redelijk afgelegen plek, maar dichtbij genoeg om nog wel af en toe naar de kroeg of restaurant te gaan.

Ik heb het boek vrij vlot uitgelezen. Eerlijk toegegeven; ik vond het niet allemaal van kaft tot kaft interessant. Sommige delen zijn erg filosoferend en die trekken me niet echt aan. De stukken waarin Thoreau schrijft over zijn dagelijkse reilen en zeilen en de natuurbeschrijvingen vond ik wél mooi. Het hoofdstuk over hoe hij het Walden-meer (en de andere, nabijgelegen, meren) onder woorden brengt, sprak me erg aan.

Tegenwoordig kan ik me nauwelijks voorstellen hoe het is om heel spartaans twee jaar lang in een hutje in het bos te wonen en volledig zelfvoorzienend te zijn. De ruim 150 jaar tijdsverschil tussen Thoreau’s tijd en 2020, is ook letterlijk een wereld van verschil. Maar misschien heeft Sherry Turkle met haar metafoor vooral geprobeerd om te inspireren íets meer op te schuiven naar Thoreau. En daar kan ik me prima in vinden.

Tekenen

Van verschillende boeken die ik lees maak ik kleine tekeningetjes. Ooit begonnen als een manier om de verschillende karakters te onthouden en met elkaar in relatie te brengen. Tegenwoordig probeer ik wat mooiere tekeningen te maken die de essentie van het boek weergeven. Op die manier kan ik ook nog wat met mijn (sluimerende) tekenhobby doen.

Ook van Walden maakte ik een tekening.

Walden in de herfst

Gepubliceerd op
Gecategoriseerd als Lezen

1 reactie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *